Author: Ground Zero

नुन—हाम्रो भान्छाको अनिवार्य वस्तु । जस बिना खानाको स्वाद अधुरो हुन्छ र शरीरको सन्तुलन असम्भव । तर, के तपाईंलाई थाहा छ ? तपाईंले स्वस्थ ठानेर महँगो मूल्यमा किनिरहेको ‘पिंक साल्ट’ वास्तवमा नुन नभएर ‘मन्द विष’ सावित भइरहेको छ ? एउटा यस्तो नुन, जसमा न आयोडिन छ, न त सरकारले तोकेको न्यूनतम गुणस्तर नै ।आज ‘ग्राउण्ड जिरो’को दोस्रो सिरिजमा हामी एउटा यस्तो डरलाग्दो खेलको पर्दाफास गर्दैछौं । जहाँ राजनीति, शक्ति र पैसाको आडमा लाखौं नेपालीको स्वास्थ्यमाथि खेलवाड भइरहेको छ । यो कथा हो—एमाले नेता तथा व्यापारी मोतीलाल दुगड, तत्कालिन अर्थ र स्वास्थ्य मन्त्रीद्वय विष्णु...

काठमाडौंको मुटुमा सरकारी डोजरको गर्जन अचेल सामान्य बनेको छ। बागमतीको तिर होस् वा मनोहराको बगर— “सार्वजनिक जग्गा मिच्न पाइँदैन” भन्दै सरकारले गरिबका झुपडीहरूलाई एकै निमेषमा धुलोमा मिलाइदिएको छ। थापाथलीदेखि गैरीगाउँसम्मका सुकुमवासी बस्तीहरू अहिले इतिहास बनेका छन्। तर, के सरकारी नियमको यो ‘डोजर’ सबैका लागि उत्तिकै बलियो छ ? वा यसको शक्ति केवल गरिबको दैलोमा पुगेर मात्र देखिन्छ ? आज हामी काठमाडौंको त्यस्तो ठाउँमा छौँ, जहाँ खोला नदी बग्थ्यो। तर आज त्यहाँ पानीको कलकल होइन, गाडीको इन्जिन र कंक्रिटको साम्राज्य छ। यो चन्द्रागिरि नगरपालिकामा रहेको सिप्रदी ट्रेडिङ प्रालिको...

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह समक्ष सरकारी स्वामित्वमा आउनु पर्ने १० अर्ब बराबरको मणिपाल मेडिकल कलेज पोखराको स्वामित्व हस्तान्तरण प्रकरणमा उजुरी दर्ता भएको छ ।उजुरीमा विशेषगरी बतास समूह सँग जोडिएका व्यवसायीहरू—आनन्दराज बतास र नारायणप्रसाद पौडेल—लाई मुख्य रूपमा आरोपित गरिएको छ । साथै, तत्कालीन शिक्षा मन्त्री देवेन्द्र पौडेलको भूमिकामाथि पनि प्रश्न उठाइएको छ ।चैत १६, २०८२ मा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयमा दर्ता गरिएको उक्त उजुरीमा १० अर्ब रुपैयाँ बराबरको मणिपाल मेडिकल कलेज सरकारी स्वामित्वमा आउनुपर्ने भए पनि अवैध रूपमा बतास समूहमा...

नेपालका हिमालदेखि तराईसम्म ।हरेक भान्सामा एउटा चीज अनिवार्य छ — नुन ।दालमा नुन कम भयो भने स्वाद हराउँछ ।तर, २०८१-८२ सालमा केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री भएको बेलामा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री प्रदीप पौडेल थियो, त्यति बेला नेपालमा नुनको बजारमा केही यस्तो भइरहेको छ । जसले करोडौं नेपालीको भान्सा, सरकारी नीति र ठूलो व्यापारिक स्वार्थलाई जोडिरहेको छ ।एकातिर छ —६२ वर्षभन्दा लामो इतिहास भएको सरकारी संस्था, जसले हिमाली गाउँसम्म नुन पुर्यायो ।अर्कोतिर छ —निजी क्षेत्रको अदृश्य आर्थिक लेनदेन गरी प्रवेश, महँगो नुन र नीतिगत विवाद । तत्कालिन सरकारले अचानक निर्णय गर्छ —अब नुनको आयात र बिक्री निजी...

वर्षौँदेखि संस्थागत बन्दै गएको भ्रष्टाचारविरुद्ध सडकमा उत्रिएको जेनजी आन्दोलनको दबाबबीच परिवर्तनको प्रतीक बनेका बालेन शाहले शुक्रबार प्रधानमन्त्री पदको शपथ लिएका छन् । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको उपस्थितिमा सम्पन्न शपथसँगै केवल नयाँ सरकार गठन भएको छैन, भ्रष्टाचारविरुद्धको जनआक्रोश सत्ता केन्द्रसम्म पुगेको सन्देश पनि दिएको छ। अब सबैको नजर एउटै प्रश्नमा केन्द्रित छ—जेनजी आन्दोलनले उठाएको आवाजलाई बालेनले शासनमा कति रूपान्तरण गर्न सक्छन् ? एउटा शपथ, जसले राजनीति हल्लायोकाठमाडौंको शीतल निवास । राष्ट्रिय झण्डा फहराइरहेको छ, क्यामेराहरू केन्द्रित छन् एउटा अनुहारमा— राष्ट्रपति रामचन्द्र...

जेनजी आन्दोलनपछि नेपालको राजनीति बदलिएको छ । युवा सडकमा उत्रिए ।भ्रष्टाचारको विरुद्ध आवाज उठ्यो ।त्यसपछि निर्वाचन भयो र नागरिकहरूले पुराना राजनीतिक दलहरूलाई अस्वीकार गर्दै नयाँ राजनीतिक शक्ति राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)लाई समर्थन दिए ।अब प्रश्न उठेको छ—के नयाँ सरकारले नेपालको उड्डयन क्षेत्रमा भएको एक खर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको भ्रष्टाचारको फाइल खोल्न सक्ला ?यो केवल एउटा राजनीतिक प्रश्न होइन । यो करदाताको प्रश्न हो । यो नेपालको विकास मोडलको प्रश्न हो । किन कि पछिल्लो ४/५ वर्षमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाउने नाममा अर्बौँ रुपैयाँ खर्च गर्यो । तर आज पनि ति नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय...

नेपालको संसदीय राजनीतिमा दशकौँदेखि अडिग मानिएको एउटा किल्ला अन्ततः ढलेको छ । झापा–५, जहाँबाट पटक–पटक प्रधानमन्त्री बनेका एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली आफ्नो अपराजेय प्रभावको दाबी गर्दै आएका थिए, त्यही क्षेत्रमा यसपटक ठूलो राजनीतिक भूकम्प आएको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन शाहले ६८ हजारभन्दा बढी मत ल्याउँदै ओलीलाई करिब ५० हजार मतान्तरले पराजित गरेका छन् । यो परिणाम केवल एक निर्वाचन क्षेत्रको हार–जित होइन, बरु नेपालको पुरानो राजनीतिक संरचनामाथि उठेको नयाँ पुस्ताको शक्तिशाली चुनौतीका रूपमा हेरिएको छ। झापाबाट सन्देशबालेन शाहले झापा–५ मा ओलीलाई अत्यन्तै फराकिलो...

काठमाडौं उपत्यकाको चन्द्रागिरि नगरपालिका–सतुंगल क्षेत्र । यो ठाउँबाट बग्ने बल्खु खोला कुनै समय प्राकृतिक घुमाउरो बहावसहित साबिक नक्सामा स्पष्ट देखिन्थ्यो । तर, आज त्यही क्षेत्रमा कंक्रिट संरचना उभिएका छन् । खोला कहाँ गयो ? कसरी हरायो ? र कसको स्वार्थका लागि सारियो ? ग्राउण्ड जिरोले सार्वजनिक गरेको खोजमूलक स्टोरीपछि अन्ततः यो विषय औपचारिक रूपमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगसम्म पुगेको छ । मिति २०८२/११/१२ गते । टंगालस्थित अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा सिप्रदी ट्रेडिङ प्रालि विरुद्ध औपचारिक उजुरी दर्ता भएको छ। उजुरी दर्ता नम्बर: C-046809 अब प्रश्न उठ्छ—के सार्वजनिक खोला मिचेर...

नेपालको उड्डयन इतिहासमा २०२३ जनवरी १५ र २०२४ जुलाई २४ कालो दिनमा दर्ज भयो ।पहिलो : पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा यती एयरलाइन्सको एटीआर- ७२ विमान अवतरणकै क्रममा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा ७२ जनाको ज्यान गयो ।दोस्रो : त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल काठमाडौंबाट उडेको सौर्य एयरको जहाज केही सेकेण्डमै दुर्घटनामा पर्दा १८ जनाले ज्यान गुमाए ।यी दुई दुर्घटनामा ९० जना नागरिकको मृत्यु भयो । तर आजसम्म एउटा मूल प्रश्न अनुत्तरित छ— यी दुर्घटना केवल ‘दुर्घटना’ मात्र हुन्, कि ‘लापरबाही’का परिणाम ?उड्डयन विज्ञ शिशिर शर्मा स्पष्ट शब्दमा भन्छन्—“दुवै दुर्घटनालाई प्राविधिक प्रतिवेदनमा सीमित गरेर सकिँदैन ।...

सिप्रदी ट्रेडिङ प्रालिको ठीक बीचबाट बल्खु खोला बग्थ्यो । यो आरोप होइन । यो दाबी होइन ।यो नापी विभागको नक्सा र फिल्ड बुकले पुष्टि गरेको तथ्य हो । आज त्यही ठाउँमा खोला छैन । कंक्रिट छ ।भवन छन् र गाडीहरू पार्किङमा लाइनमा छन् । तर नक्सामा —बल्खु खोला अझै त्यहीँ बगिरहेको छ ।यो भारतको बहुराष्ट्रिय कम्पनी टाटा मोटर्स लिमिटेडको नेपालका लागि एक मात्र आधिकारिक वितरक — सिप्रदी ट्रेडिङ प्रालिको व्यापारिक कम्पाउन्ड हो । खोला कसरी कब्जा भयो ?ग्राउण्ड जिरोको पहिलो सिरिजमा हामीले देखाइसकेका छौं —सिप्रदीले कसरी बल्खु खोला मिच्यो । खोलाको प्राकृतिक बहाव परिवर्तन गर्यो र स्थानीय सर्वसाधारण नागरिकका...

काठमाडौंको पश्चिमी किनारमा, जहाँ एक दिन खोला बग्थ्यो । तर, आज यहाँ कंक्रिट छ । यो भारतको टाटा मोटर्स लिमिटेडको नेपालका लागि एक मात्र आधिकारिक वितरक — सिप्रदी ट्रेडिङ प्रालिको व्यापारिक कम्पाउन्ड हो र, यही कम्पाउन्ड भित्र नक्सामा अझै बगिरहेको एउटा खोला छ —बल्खु खोला ।अहिले बगिरहेको बल्खु खोलायो अहिले बगिरहेको बल्खु खोला हो । चन्द्रागिरी नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ र १४ छुट्याउने प्राकृतिक सिमाना । आज बल्खु खोला यहाँ सिधा बगेको देखिन्छ । कंक्रिटको पर्खालबीच ।सानो, साँघुरो धार । तर, के बल्खु खोला सधैं यस्तै थियो ?नक्साले देखाएको खोलानापी विभागको आधिकारिक सर्वे नक्सा —२०२२ साल ।यो नक्साले भन्छ...

पोखराको आकाश अझै पनि अन्तर्राष्ट्रिय उडानको आवाज सुन्न आतुर छ । ३५ अर्ब लगानीमा चीनको ऋणमा निर्माण भएको पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आएको साढे दुई वर्ष बितिसक्दा पनि नियमित अन्तर्राष्ट्रिय व्यावसायिक उडान सुरु हुन सकेको छैन ।यो केवल व्यवस्थापनको असफलता मात्र होइन, प्राविधिक, नीतिगत र गम्भीर भ्रष्टाचारजन्य निर्णयहरूको संयुक्त परिणाम हो ।अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले यही विमानस्थल निर्माणमा ८ अर्ब रुपैयाँ भ्रष्टाचार भएको ठहर गर्दै पहिलो चरणको मुद्दा विशेष अदालतमा दायर गरिसकेको छ ।मुद्दाको केन्द्रमा छन्—नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका पूर्वमहानिर्देशक प्रदीप अधिकारी, जो हाल...

नेपालको आकाश — जहाँ सपनाहरू उड्छन्, तर कहिलेकाहीँ, त्यही आकाशमा न्याय पनि हराउँछ । पाँच वर्षभित्र सात हवाई दुर्घटना र एक सय २३ जनाको मृत्यु । तर आजसम्म, कुनै उच्चस्तरीय न्यायिक छानबिन छैन । के यो केवल दुर्घटना हो — कि योजनाबद्ध मौनता ? मिति : २०२४ जुलाई २४ समय : बिहान ११ : ११ मिनेट स्थान : त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल एयरलाइन्स : सौर्य एयरलाइन्सको CRJ-200 LR. दर्ता नम्बर : 9N-AME उडान : काठमाडौं — पोखरा मर्मतका लागि उड्दै थियो । तर उडानका केही सेकेन्डमै, त्यो जहाज त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमै ठोक्कियो । १९ जना मध्ये १८ जनाको ज्यान गयो । तीन वर्षको नाबालक बालक, उसलाई ‘सौर्य...