अबको निकास के ?

हाम्रो देश अहिले एक जटिल राजनीतिक र सामाजिक मोडमा उभिएको छ। चरम भ्रष्टाचार तथा सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्ध लगाउने सरकारी निर्णय, त्यसको विरुद्धमा भड्किएको जेनजी युवापुस्ताको आन्दोलन, प्रहरीद्वारा भएको गोली प्रहार र त्यसमा भएका मृत्युले राजनीतिक मात्र नभई नैतिक संकट पनि उजागर गरेका छन्। राज्य र जनताबीचको विश्वासको डोरी चुँडिन लागेको जस्तो देखिँदै गर्दा सबैको मनमा एउटै प्रश्न छ—अबको निकास के ?

सबैभन्दा पहिले, दमन र बल प्रयोगबाट समाधान खोज्ने प्रयास दीर्घकालीन निकास हुन सक्दैन। इतिहासले देखाएको छ, जनताको आवाजलाई दबाउने प्रयासले अझ ठूलो विस्फोट निम्त्याउँछ। अहिले सडकमा देखिएको आक्रोश केवल सोसल मिडिया बन्दको मात्र प्रतिफल होइन, बरु बेरोजगारी, अवसरको अभाव, बढ्दो भ्रष्टाचार, असमानता र नेतृत्वप्रतिको गहिरो असन्तुष्टिको परिणाम हो।

निकासको पहिलो शर्त हो—संवाद। सरकार, विपक्षी दल, नागरिक समाज र आन्दोलनरत युवापुस्ताबीच खुलेआम छलफल हुनुपर्छ। यो संवाद केवल औपचारिकताको लागि होइन, बरु जनताले भोगिरहेको पीडा र मागलाई संस्थागत रूपमा सम्बोधन गर्ने प्रक्रियामा आधारित हुनुपर्छ। सरकारले नागरिक अधिकारमा लगाइएको अंकुश फिर्ता लिनु, आन्दोलनमा मारिएका र घाइते भएका नागरिकलाई न्याय दिनु र प्रहरी दमनको निस्पक्ष छानबिन गर्नु प्राथमिक कदम बन्न सक्छ।

दोस्रो, राजनीतिक दलहरूले सत्ता र पदको खेलभन्दा माथि उठेर देशलाई संकटबाट निकाल्ने इमान्दार पहल देखाउन जरुरी छ। युवापुस्ताको असन्तुष्टि केवल विद्रोह होइन, परिवर्तनको आह्वान पनि हो। उनीहरूको उर्जा र आवाजलाई दमन गरेर होइन, सहभागी बनाइ समाधान खोज्न सकिन्छ।

तेस्रो, दीर्घकालीन निकास सुशासनमा निहित छ। भ्रष्टाचार नियन्त्रण, अवसर सिर्जना, शिक्षा र रोजगारीमा लगानी, र संस्थागत जवाफदेहीताले मात्र विश्वास पुनःस्थापित हुन्छ। संविधानले दिएको मौलिक हक–अधिकारलाई सम्मान नगर्ने नेतृत्व जनताबाटै अस्वीकार हुनेछ।

अन्ततः वर्तमान संकटको निकास हिंसा होइन, सहमति हो ? निराशा होइन, आशा हो ? र दमन होइन, लोकतान्त्रिक मूल्यप्रति प्रतिबद्धता हो। संविधानको आत्मालाई सम्मान गर्दै, सहमतिको संस्कारलाई पुनःजागृत गर्दै मात्र यो देश पुनः स्थिरतर्फ अघि बढ्न सक्छ। यही बाटो नेपाललाई दीर्घकालीन शान्ति, स्थिरता र समृद्धितर्फ डोर्‍याउनेनिकास बन्नेछ।
-एआईको सहयोगमा